Vergi kanunlarından önemli sayılabilecek değişiklikler yapan 7491 sayılı Kanun, 28/12/2023 tarihli Resmi Gazete’de yayımlanmıştır. Bu duyurumuzda 7491 sayılı Kanun ile vergi kanunlarında yapılan değişiklikler özetlenmiştir.
A) Kurumlar Vergisi Kanununda Yapılan Değişiklikler
1) Katılım Finans Kefalet A.Ş.’ne kurumlar vergisi muafiyeti tanınmıştır.
Kurumlar Vergisi Kanununun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (p) bendine eklenen hüküm ile katılım bankalarının ortağı olduğu ve katılım bankacılığı ilke ve esaslarına uygun her türlü finansman için kefalet vermek amacıyla kurulan Katılım Finans Kefalet A.Ş.’ne kurumlar vergisi muafiyeti tanınmıştır.
Bu düzenleme 1/1/2024 tarihinden itibaren elde edilen kazançlara uygulanmak üzere yayımı tarihinde yürürlüğe girmiştir.
2) Yurt dışı iştirak kazancı istisnası genişletilmiştir.
Kurumlar Vergisi Kanununun 5 inci maddesinin birinci fıkrasının (b) bendine eklenen hüküm ile kurumların yurt dışından elde ettikleri iştirak kazançlarına ilave olarak, kanunî ve iş merkezi Türkiye’de bulunmayan anonim ve limited şirket niteliğindeki yabancı kurumlara iştirak eden kurumlara, yurt dışı iştirakin ödenmiş sermayesinin en az % 50'sine sahip olunması ve kazancın elde edildiği hesap dönemine ilişkin kurumlar vergisi beyannamesinin verilmesi gereken tarihe kadar Türkiye'ye transfer edilmiş olması şartıyla, söz konusu benttebelirtilen diğer şartlar aranmaksızın iştirak kazancı istisnasının %50 oranında uygulanması sağlanmıştır.
Ayrıca, Cumhurbaşkanına maddede yer alan vergi yüküne ilişkin oranlar ile diğer oranları sıfıra kadar indirme veya %100’e kadar artırma yetkisi verilmiştir.
Bu düzenleme 1/1/2023 tarihinden itibaren elde edilen kazançlara uygulanmak üzere yayımı tarihinde yürürlüğe girmiştir.
3) Yurt dışına verilen hizmetlere ilişkin indirim oranı %50’den %80’e çıkarılmış ve kazancın Türkiye’ye transfer edilmesi şartı getirilmiştir.
Kurumlar Vergisi Kanunun 10/1-ğ hükmüne göre, yurt dışına verilen mimarlık, mühendislik, tasarım, yazılım, tıbbi raporlama, muhasebe kayıt tutma, çağrı merkezi, ürün testi, sertifikasyon gibi bazı hizmetler ile yabancılara verilen eğitim ve sağlık hizmetlerinden elde edilen kazançların %50'si belirli koşullarda mükellefler tarafından beyanname üzerinden indirim konusu yapılabilmekte idi. Kurumlar Vergisi Kanununun 10/1-ğ bendine eklenen hüküm ile bu hizmetlerden elde edilen kazançlara indirim uygulanabilmesi için, kazancın tamamının Türkiye’ye transfer edilmesi şartı getirilmiş ve indirim oranı %50’den %80’e çıkarılmıştır.
Ayrıca, Cumhurbaşkanına Türkiye’ye transfer edilecek kazanç̧ tutarını azaltma ve tekrar kanuni seviyesine kadar artırma yetkisi verilmiştir.
Bu düzenleme 1/1/2023 tarihinden itibaren elde edilen kazançlara uygulanmak üzere yayımı tarihinde yürürlüğe girmiştir.
4) Yıllara sari inşaat ve onarım işlerinde kurumlar vergisi stopajının oranını belirleme konusunda Cumhurbaşkanına verilmiş olan yetki genişletilmiştir.
Kurumlar Vergisi Kanununun 15/1-a bendi ile 30/1-a bendi kapsamında, yıllara sari inşaat ve onarım islerini yapanlara ödenen istihkak bedelleri üzerinden kurumlar vergisi kesintisi yapılmaktadır. Cumhurbaşkanının kesinti oranını sıfıra kadar indirme veya kurumlar vergisi oranına kadar artırma yetkisi bulunmaktadır.
Yapılan düzenleme ile ayrıca, vergi kesintisi oranını, işin; kamu kurum ve kuruluşları ile bunlara bağlı, ilgili ve ilişkili kurumlara taahhüt edilip edilmemesine ve bunların genel veya özel bütçeli idare kapsamında olup olmamasına, süresine, nev’ine ve yüklenicinin; ana yüklenici, alt yüklenici ya da tam ve dar mükellef olmasına göre ayrı ayrı veya birlikte belirleme konusunda Cumhurbaşkanına yetki verilmiştir.
Bu düzenleme yayımı tarihinde yürürlüğe girmiştir.
5) Dış ticaret sermaye şirketleri veya sektörel dış ticaret şirketleri üzerinden yapılan ihracat için imalatçı veya tedarikçi kurumlara ihracat kazancına ilişkin kurumlar vergisi indiriminden yararlanma imkanı getirilmiştir.
Kurumlar Vergisi Kanununun 32/7 maddesinde yer alan düzenlemeye göre %25 olan kurumlar vergisi oranı; ihracat yapan kurumların münhasıran ihracattan elde ettikleri kazançlarına %20 olarak uygulanmaktadır.
Yapılan düzenleme ile aracılı ihracat sözleşmesine dayanarak imalatçı veya tedarikçi kurumların dış̧ ticaret sermaye şirketleri veya sektörel dış ticaret şirketleri üzerinden gerçekleştirdikleri ihracat faaliyetlerine ilişkin elde ettikleri kazançlar için de 5 puanlık indirimden faydalanmaları sağlanmıştır.
Bu düzenleme 1/1/2023 tarihinden itibaren elde edilen kazançlara uygulanmak üzere yayımı tarihinde yürürlüğe girmiştir.
6) Kur korumalı mevduat ve katılım hesaplarına uygulanan kurumlar vergisi istisnasının süresi uzatılmıştır.
Kurumlar Vergisi Kanununun Geçici 14 üncü maddesinde yapılan değişiklik ile döviz dönüşümlü kur korumalı mevduat ve katılım hesaplarına uygulanan kurumlar vergisi istisnasının süresi 30/6/2024 tarihine kadar uzatılmıştır.
Ayrıca, Cumhurbaşkanına, sürenin bitimini müteakip bu süreyi her defasında altı ayı geçmeyen süreler halinde uzatma, uygulanan istisna oranını azaltma ve tekrar kanuni seviyesine getirme, hesap türü, hesapların vadesi ve açılış̧ tarihine göre istisna oranını azaltma ve farklı istisna oranı belirleme yetkisi verilmiştir.
Bu düzenleme yayımı tarihinde yürürlüğe girmiştir.
B) Gelir Vergisi Kanununda Yapılan Değişiklikler
1) Sosyal ağ sağlayıcıları üzerinden paylaşılan sosyal içerikler ile mobil cihazlar için uygulama geliştirme faaliyetlerinden elde edilen kazançlara tanınan gelir vergisi istisnasının kapsamına, sosyal ağ sağlayıcıları dışında internet ve benzeri elektronik ortamlarda paylaşılan içerikler de dahil edilmiştir.
Gelir Vergisi Kanununun 20/B maddesine göre, yalnızca internet ortamındaki sosyal ağ sağlayıcıların üzerinden metin, görüntü, ses, video gibi içeriklerin paylaşılması suretiyle elde edilen kazançlar ile akıllı telefon veya tablet gibi mobil cihazlar için uygulama geliştirenlerin elektronik uygulama paylaşım ve satış platformları üzerinden elde edilen kazançlar için istisna uygulanmakta idi.
Gelişen teknoloji sayesinde, internet ve benzeri elektronik ortamların kullanımının hayatın her alanına sirayet etmesi ile benzer faaliyetler sosyal ağ sağlayıcısı tanımına girmeyen elektronik ortamlar üzerinden de yapılır hale gelmiş, ancak Kanun hükmüne göre istisna, yalnızca sosyal ağ sağlayıcısı üzerinden yapılan bahsi gecen faaliyetlere ilişkin kazançlarla sınırlı kalmıştır.
Gelir Vergisi Kanununun 20/B maddesinde yapılan düzenleme ile gerçek kişilerin; internet sayfası/ sitelerinde veya herhangi bir dijital platformda metin, görüntü, ses, video gibi içerikleri paylaşması; internet ve benzeri elektronik ortamlar üzerinden eğitim, yemek tarifi, ürün tanıtımı gibi videolar paylaşması veya yine bu ortamlar üzerinden veri işleme ve geliştirme gibi içerikler paylaşması sonucunda elde ettikleri kazançlar da istisna kapsamına alınmıştır.
Bu düzenleme 1/1/2024 tarihinden itibaren elde edilen kazançlara uygulanmak üzere yayımı tarihinde yürürlüğe girmiştir.
2) Yurt dışı şirketlerden elde edilen kar paylarına belirli şartlarla istisna tanınmıştır.
Gelir Vergisi Kanununun 22 nci maddesine eklenen 4 üncü fıkra hükmü ile gerçek kişilerce, kanuni ve iş merkezi Türkiye’de bulunmayan anonim ve limited şirket niteliğindeki kumların ödenmiş̧ sermayesinin en az %50'sine sahip olunması ve elde edilen kar payının elde edildiği takvim yılına ilişkin yıllık gelir vergisi beyannamesinin verilmesi gereken tarihe kadar Türkiye’ye getirilmesi startıyla, elde edilen kar paylarının yarısı gelir vergisinden istisna edilmiştir.
Ayrıca, aynı maddeye eklenen 5 inci fıkra ile gerek tam mükellef, gerekse yabancı kurumlardan elde edilen kar payı gelirlerinin yarısı olarak uygulanan istisnaların oranını %100’e kadar artırma ve sıfıra indirme; yabancı kurumların ödenmiş̧ sermayesinin en az %50'sine sahip olunması şartına ilişkin olarak da bu oranı %100’e kadar artırma ve sıfıra indirme konusunda Cumhurbaşkanına yetki verilmiştir.
Bu düzenleme 1/1/2023 tarihinden itibaren elde edilen kazançlara uygulanmak üzere yayımı tarihinde yürürlüğe girmiştir.
3) İhracatta götürü gider uygulaması kaldırılmıştır.
Gelir Vergisi Kanununun 40 ıncı maddesinin birinci fıkrasının (1) numaralı bendinde yer alan parantez içi hüküm uyarınca mükellefler, ihracat, yurt dışında inşaat, onarma, montaj ve taşımacılık işleri ile ilgili olarak yapmış̧ oldukları ve belgesini temin edemedikleri giderlerine karşılık olmak üzere, anılan faaliyetlerden sağlanan hasılatın binde beşini aşmamak şartıyla hesaplanan bu giderlerini ticari kazancın tespitinde indirim konusu yapabilmekte idi.
İhracatta götürü gider olarak adlandırılan bu uygulama 1/1/2024 tarihinden itibaren elde edilen kazançlar için yürürlükten kaldırılmıştır. Gelir ve kurumlar vergisi mükellefleri tarafından gerekli şartların sağlanması durumunda 2023 yılına ilişkin kazancın tespitinde son kez uygulanabilecektir.
4) Yurt dışına verilen hizmetlere ilişkin indirim oranı %50’den %80’e çıkarılmış ve kazancın Türkiye’ye transfer edilmesi şartı getirilmiştir.
Gelir Vergisi Kanununun 89 uncu maddesinin birinci fıkrasının 13 numaralı bendine göre, yurt dışına verilen mimarlık, mühendislik, tasarım, yazılım, tıbbi raporlama, muhasebe kayıt tutma, çağrı merkezi, ürün testi, sertifikasyon gibi bazı hizmetler ile yabancılara verilen eğitim ve sağlık hizmetlerinden elde edilen kazançların %50'si belirli koşullarda mükellefler tarafından beyanname üzerinden indirim konusu yapılabilmekte idi. Maddeye eklenen hüküm ile bu hizmetlerden elde edilen kazançlara indirim uygulanabilmesi için, yıllık gelir vergisi beyannamesinin verilmesi gereken tarihe kadar kazancın tamamının Türkiye’ye transfer edilmesi şartı getirilmiş ve indirim oranı %50’den %80’e çıkarılmıştır.
Ayrıca, Cumhurbaşkanına Türkiye’ye transfer edilecek kazanç̧ tutarını azaltma ve tekrar kanuni seviyesine kadar artırma yetkisi verilmiştir.
Bu düzenleme 1/1/2023 tarihinden itibaren elde edilen kazançlara uygulanmak üzere yayımı tarihinde yürürlüğe girmiştir.
5) Yıllara sari inşaat ve onarım işlerinde gelir vergisi stopajının oranını belirleme konusunda Cumhurbaşkanına verilmiş olan yetki genişletilmiştir.
Gelir Vergisi Kanununun 94 üncü maddesinin birinci fıkrasının 3 üncü bendi kapsamında, yıllara sari inşaat ve onarım islerini yapanlara ödenen istihkak bedelleri üzerinden gelir vergisi kesintisi yapılmaktadır. Aynı madenin sekizinci fıkrasına göre Cumhurbaşkanının kesinti oranını sıfıra kadar indirme veya bir katına kadar artırma yetkisi bulunmaktadır.
Yapılan düzenleme ile ayrıca, söz konusu vergi kesintisi oranını, işin; kamu kurum ve kuruluşları ile bunlara bağlı, ilgili ve ilişkili kurumlara taahhüt edilip edilmemesine ve bunların genel veya özel bütçeli idare kapsamında olup olmamasına, süresine, nev’ine ve yüklenicinin; ana yüklenici, alt yüklenici ya da tam ve dar mükellef olmasına göre ayrı ayrı veya birlikte belirleme konusunda Cumhurbaşkanına yetki verilmiştir.
Bu düzenleme yayımı tarihinde yürürlüğe girmiştir.
6) Geçici 67’nci maddede yer alan oranları %40’a kadar artırma konusunda Cumhurbaşkanına yetki verilmiştir.
Gelir Vergisi Kanununun geçici 67 nci maddesinin 6 ncı fıkrasında yapılan değişiklikler ile yabancı para cinsinden ihraç̧ edilen menkul kıymetlerden sağlanan gelirler ve döviz cinsinden açılmış̧ hesaplardan elde edilen faiz gelirleri ve kar paylan üzerinden Gelir Vergisi Kanununun geçici 67 nci maddesi kapsamında yapılacak vergi tevkifatına ilişkin oranı ayrı ayrı veya birlikte %40'a kadar artırma konusunda Cumhurbaşkanına yetki verilmiştir.
Yine geçici 67 nci maddenin bu defa 17 nci fıkrasında yapılan değişiklik ile de geçici 67 nci maddede yer alan oranları her bir sermaye piyasası aracı, ihraç̧ edenler, ihraç̧ veya iktisap tarihi, hesap türü, hesap açılış̧ tarihi, kazanç̧ ve irat türü ile bunların vadesi, elde tutulma süresi ve bunları elde edenler itibariyle, yatırım fonlarının katılma belgelerinin fona iade edilmesinden veya diğer şekillerde elden çıkarılmasından elde edilen kazançlar için fonun portföy yapısına göre, ayrı ayrı %40'a kadar artırma konusunda Cumhurbaşkanına yetki verilmiştir.
Bu düzenleme yayımı tarihinde yürürlüğe girmiştir.
7) Sporcuların vergilendirilmesine ilişkin geçici maddenin yürürlük süresi uzatılmıştır.
Gelir Vergisi Kanununun, geçici 72 nci maddesinde düzenlenen sporcu ücretlerinin sabit oranlarda stopaj yoluyla vergilendirilmesi ve elde edilen ücret gelirlerinin gelir vergisi tarifesinin dördüncü gelir diliminde yer alan tutarı aşması halinde yıllık gelir vergisi beyannamesi ile beyan edilmesine ilişkin uygulamanın süresinin 31/12/2023 tarihi itibariyle sona erecek olması nedeniyle, maddenin uygulama süresi 31/12/2028 tarihine kadar uzatılmıştır.
8) Tarım Ürünleri Lisanslı Depoculuk Kanunu kapsamında düzenlenen ürün senetlerinin elden çıkarılmasından doğan kazançlar için gelir vergisi istisnasının süresi uzatılmıştır.
Gelir Vergisi Kanununun geçici 76 ncı maddesinde yapılan değişiklik ile 5300 sayılı Tarım Ürünleri Lisanslı Depoculuk Kanunu kapsamında düzenlenen ürün senetlerinin elden çıkarılmasından doğan kazançlar için gelir ve kurumlar vergisi açısından var olan ve 31/12/2023 tarihi itibarıyla sona erecek olan istisnanın uygulama süresi 31/12/2028 tarihine kadar uzatılmıştır.
Ayrıca, Cumhurbaşkanına maddenin uygulama süresini beş̧ yıla kadar uzatma yetkisi, Hazine ve Maliye Bakanlığına bu maddenin uygulanmasına ilişkin usul ve esasları belirleme yetkisi verilmiştir.
C) Vergi Usul Kanununda Yapılan Değişiklikler
1) Vergi mahremiyetini ihlal etmeyecek bilgilerin katılma payı karşılığında Gelir İdaresi tarafından paylaşılabilmesine imkan tanınmıştır.
Vergi Usul Kanununa eklenen mükerrer 413 üncü maddeyle, Gelir İdaresi Başkanlığı sistemlerinde yer alan ve Vergi Usul Kanununun 5 inci maddesi kapsamında üçüncü kişilerle paylaşılabilecek bilgilerin genel yönetim kapsamındaki kamu idareleri dışındaki kamu kurum ve kuruluşları ve gerçek veya tüzel kişilerle paylaşılması karşılığında sorgu veya dönen kayıtlar karşılığında katılma payı alınması düzenlenmiştir.
Sorgu veya dönen kayıt başına 25 kuruştan az olmamak üzere alınabilecek katılma payının tutarı, sorgulanan veya dönen verinin sayısı, boyutu ve kapsamı, verinin sorgulama dışında toplu olarak paylaşılması durumunda paylaşılan verinin sayısı, boyutu, kapsamı ve mükellef sayısı ayrı ayrı veya birlikte dikkate alınarak Hazine ve Maliye Bakanlığınca belirlenebilecektir. Katılma paylan, yeni bir belirleme yapılmadığı sürece, her yıl bir önceki yıla ilişkin olarak bu Kanun uyarınca belirlenen yeniden değerleme oranında artırılacaktır.
Katılma paylan, takvim yılının üçer aylık dönemleri itibarıyla Gelir İdaresi Başkanlığı tarafından paylaşılan veriler üzerinden hesaplanarak bu dönemleri takip eden ayın sonuna kadar veri paylaşılanlara bildirilecek ve bildirimin yapıldığı ayı izleyen ayın sonuna kadar ödenecektir.
Süresinde ödeme yapmayanlarla ödeme yapılıncaya kadar bilgi paylaşımı yapılmayacak ve süresinde ödenmeyen katılma payları gecikme zammı ile birlikte 6183 sayılı Kanun hükümlerine göre vergi dairelerince takip ve tahsil edilecektir.
Maddenin uygulamasına ilişkin usul ve esasları belirleme konusunda Hazine ve Maliye Bakanlığına yetki verilmiştir.
Bu düzenleme 1/1/2024 tarihinde yürürlüğe girmiştir.
2) Sanayi sicil belgesini haiz mükellefler ile Ar-Ge, yenilik ve tasarım faaliyetlerinde bulunan mükelleflerce iktisap edilen yeni makina ve teçhizat için tanınmış olan kısaltılmış faydalı ömür ve yüksek amortisman oranı uygulamasının süresi uzatılmıştır.
Vergi Usul Kanununun geçici 30 uncu maddesine göre sanayi sicil belgesini haiz mükelleflerce münhasıran imalat sanayiinde veya Ar-Ge, yenilik ve tasarım faaliyetlerinde bulunan mükelleflerce bu faaliyetlerinde kullanılmak üzere ya da yatırım teşvik belgesi bulunan mükelleflerce bu belge kapsamında 31/12/2023 tarihine kadar iktisap edilen yeni makina ve teçhizat için uygulanacak amortisman oran ve süreleri, mevcut faydalı ömür sürelerinin yarısı dikkate alınmak suretiyle hesaplanabilmektedir. Maddede yapılan değişiklik ile 31/12/2023 tarihinde sona eren uygulamanın süresi 31/12/2024 tarihine kadar uzatılmıştır.
3) Bankalar ve diğer finans kurumlarının 2024 ve 2025 yıllarında enflasyon düzeltmesi uygulaması sonucu oluşacak kar ve zararlarının söz konusu yıllara ilişkin kurumlar vergisi matrahının tespitinde dikkate alınmaması sağlanmıştır.
Vergi Usul Kanununun geçici 33 üncü maddesine eklenen hüküm ile bankalar, 6361 sayılı Kanun kapsamındaki şirketler, ödeme ve elektronik para kuruluşları, yetkili döviz müesseseleri, varlık yönetim şirketleri, sermaye piyasası kurumları ile sigorta ve reasürans şirketleri ve emeklilik şirketlerinin geçici vergi dönemleri de dahil olmak üzere 2024 ve 2025 hesap dönemlerinde yapacakları enflasyon düzeltmesi sonucu oluşacak kar veya zararlarını kazancın tespitinde dikkate alamayacakları yönünde düzenleme yapılmıştır.
Ayrıca Cumhurbaşkanına, anılan kurumlarca geçici vergi dönemleri de dahil olmak üzere 2026 hesap döneminde enflasyon düzeltmesi yapılması durumunda, enflasyon düzeltmesi sonucu oluşacak kar veya zararların kazancın tespitinde dikkate alınmaması yönünde düzenleme yapma yetkisi verilmiştir.
D) Katma Değer Vergisi Kanununda Yapılan Değişiklikler
1) Sorumlu sıfatıyla beyan edilen KDV’nin indirim konusu yapılabilmesi için ödenmesi gerektiği kanun hükmüne bağlanmıştır.
KDV Kanununun 29/1 maddesine eklenen hüküm ile, vergi kesintisi yapmakla sorumlu tutulanlar tarafından sorumlu sıfatıyla 2 No.lu KDV Beyannamesi ile beyan edilerek ödenen katma değer vergisinin indirim konusu yapılmasına ilişkin düzenleme yapılmıştır. Böylece sorumlu sıfatıyla beyan edilen KDV’nin indirim konusu yapılabilmesi için ödenmesi gerektiği kanun hükmüne bağlanmıştır.
Bu düzenleme 1/1/2024 tarihinde yürürlüğe girmiştir.
2) KDV iade hakkını kısmen veya tamamen kaldırma konusunda Cumhurbaşkanına yetki verilmiştir.
KDV Kanununun 36 ncı maddesinde yapılan değişiklik ile, KDV iade hakkını kısmen veya tamamen kaldırma veya yeniden koyma ve bu şekilde iade hakkı kısıtlanan mal veya hizmetleri belirleme konusunda Cumhurbaşkanına yetki verilmiştir.
Bu düzenleme yayımı tarihinde yürürlüğe girmiştir.
3) Vergi kesintisi yapmakla sorumlu tutulanların KDV beyannamelerini verme ve beyanname üzerine tahakkuk eden vergileri ödeme tarihlerine ilişkin yasal düzenleme yapılmıştır.
KDV Kanununun 41 ve 46 ncı maddelerine eklenen hükümler ile sorumlu sıfatıyla kesilen KDV’nin beyan süresi takip eden ayın 21 inci günü akşamına kadar beyan edileceği ve 23 üncü günü akşamına kadar ödeneceği hükme bağlanmıştır.
Bu düzenlemeler 1/1/2024 tarihinde yürürlüğe girmiştir.
4) Geçici maddelerde düzenlenmiş olan bazı istisnaların uygulanma süreleri uzatılmıştır.
a) KDV Kanununun geçici 29 uncu maddesi ile 3996 sayılı Bazı Yatırım ve Hizmetlerin Yap-İşlet-Devret Modeli Çerçevesinde Yaptırılması Hakkında Kanuna göre yap-işlet-devret modeli çerçevesinde gerçekleştirilecek projeler ile 3359 sayılı Sağlık Hizmetleri Temel Kanununun ek 7 nci maddesine göre Yüksek Planlama Kurulu tarafından kiralama karşılığı yaptırılmasına karar verilen sağlık tesislerine ilişkin projeler ve 652 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin 23 üncü maddesine göre Milli Eğitim Bakanlığı tarafından kiralama karşılığı yaptırılmasına karar verilen eğitim öğretim tesislerine ilişkin projelerden 31/12/2023 tarihine kadar ihale veya görevlendirme ilam yayımlanacak olanların; ihale edilmesi ile görevlendirilen veya projeyi üstlenenlere yatırım döneminde proje kapsamında yapılan mal teslimleri ve hizmet ifaları KDV’den istisna edilmiştir. Maddede yapılan değişiklik ile, istisnanın uygulama süresi 31/12/2028 tarihine kadar uzatılmıştır.
b) KDV Kanununun geçici 32 nci maddesi ile şehir içi raylı ulaşım sistemleri, metro, tramvay, teleferik, telesiyej ve funiküler ile bunların hatları, istasyonları, yolcu terminalleri ve durakları ve bu iş ve işlemlerle ilgili tesisler ile eklenti veya bütünleyici parçalarının Ulaştırma ve Alt Yapı Bakanlığı, belediyeler ve bunların bağlı kuruluşları arasında yapılacak devir ve teslimleri 31/12/2023 tarihine kadar KDV'den istisna edilmiştir. Maddede yapılan değişiklik ile, istisnanın uygulama süresi 31/12/2028 tarihine kadar uzatılmıştır.
c) KDV Kanununun geçici 33 üncü maddesi ile 5510 sayılı Kanunun geçici 41 inci maddesi kapsamında taşınmazların Sosyal Güvenlik Kurumuna devir ve teslimi ile bu taşınmazların Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından devir ve teslimi 31/12/2023 tarihine kadar KDV'den istisna edilmiştir. Maddede yapılan değişiklik ile, istisnanın uygulama süresi 31/12/2028 tarihine kadar uzatılmıştır.
E) Özel Tüketim Vergisi Kanununda Yapılan Değişiklikler
1) Motorlu araç ticareti yapanların bayilik, yetkili satıcılık ve acentelik sözleşmelerinin noterde yapılması gerektiği düzenlenmiştir.
Özel Tüketim Vergisi (II) Sayılı Liste Uygulama Genel Tebliğinde, motorlu araç ticareti yapanlar tanımı kapsamında yer alabilmek için bayilik, yetkili satıcılık veya acentelik ilişkisinin noter nezdinde yapılmış̧ sözleşme ile tesis edilmiş̧ olması aranmaktadır. Bu Tebliğ düzenlemesi kanunda dayanağı bulunmadığı gerekçesiyle yargıda ihtilaf konusu yapılmıştır. ÖTV Kanununun 2 nci maddesinde yer alan motorlu araç ticareti yapanlar tanımında yapılan değişiklikle bayilik, acentelik ve yetkili satıcılık sözleşmelerinin resmi şekilde düzenlenmesi gerektiği kanuni dayanağa kavuşturulmuştur.
2) Serbest bölgelere yapılan teslimlerin ÖTV açısından ihracat istisnası kapsamında olmadığına dair düzenleme yapılmıştır.
ÖTV Kanununun 5 inci maddesinde ihracat istisnası düzenlenmekte olup. Kanunda serbest bölgelere yapılacak teslimlerle ilgili bir düzenleme bulunmamaktadır. Serbest bölgelere yapılan teslimlerin ihracat istisnası kapsamında olup olmadığı konusunda İdare ile mükellefler arasında yıllardır ihtilaf bulunmakta idi.
ÖTV Kanununun 5 inci maddesinde yapılan düzenleme ile, serbest bölgeye yapılan teslimlerin ÖTV bakımından ihracat istisnası kapsamında olmadığı hususu Kanuna açıkça yazılmıştır.
3) Cep telefonları için asgari ÖTV uygulamasının süresi uzatılmıştır.
ÖTV Kanununun Geçici 6. maddesi gereği; (IV) sayılı listede yer alan 8517.12.00.00.11 G.T.İ.P. numaralı malların (alıcısı bulunan verici portatif -CELULAR- telsiz telefon cihazları) karşısında gösterilen orana göre hesaplanan ÖTV’si, bu malların her bir adedi için 160 TL’den az olması halinde, orana göre hesaplanan vergi yerine her bir adet için 160 TL vergi alınmaktadır.
Bu düzenleme 31/12/2023 tarihinde sona ermekte iken uygulama 31/12/2033 tarihine kadar uzatılmış bulunmaktadır.
Ayrıca maddede belirtilen asgari vergi tutarının, her yıl Vergi Usul Kanunu hükümlerine göre belirlenen yeniden değerleme oranında artırılması sağlanmıştır.
F) Damga Vergisi Kanununda Yapılan Değişiklikler
1) Döviz kazandırıcı faaliyetlerde damga vergisi istisnasına ilişkin maddede değişiklik yapılmıştır.
488 sayılı Damga Vergisi Kanununun ek 2 nci maddesinin (2) numaralı fıkrasının (a) bendi uyarınca Kalkınma Bakanlığınca yayımlanan cari yıl yatırım programında yer alan yatırımlardan ve Millî Savunma Bakanlığı, Jandarma Genel Komutanlığı ve Sahil Güvenlik Komutanlığının bu programda yer almayan kamu yatırımlarından uluslararası ihaleye çıkarılanların ihalesini kazanan veya yabancı para ile finanse edilenlerin yapımını üstlenen ana yüklenici firmaların faaliyetlerine Vergi, Resim, Harç̧ İstisnası Belgesine bağlı olarak damga vergisi istisnası uygulanmak suretiyle ülkeye döviz girişinin sağlanması ve ülkeden döviz çıkısının engellenmesi amaçlanmakta iken, ek 2 nci maddede yer alan "Uluslararası ihale: Kamu kurum ve kuruluşları tarafından yerli ve yabancı firmaların ayrı ayrı veya birlikte iştirakine açık olarak çıkılan ve yabancı firmalarca da teklif verilen ihale" seklindeki tanımda bulunan "ve yabancı firmalarca da teklif verilen" ibaresi Anayasa Mahkemesi'nin 24/12/2020 tarihli ve E:2020/15; K:2020/78 sayılı Kararı ile hukuki öngörülebilirlik ve belirlilik ilkelerine aykırı olduğu gerekçesiyle iptal edilmiş̧ olup, söz konusu Karar 28/4/2021 tarihli ve 31468 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak aynı tarihte yürürlüğe girmiştir.
Anayasa Mahkemesinin iptal kararı sonrasında, yabancı firmalarca teklif verilmese dahi Kanunun ek 2 nci maddesinin 2/a fıkrasında belirtilen yatırımlara ilişkin olarak ihale makamlarınca, yerli ve yabancı isteklilere açık olarak çıkılan tüm ihalelerde düzenlenen kâğıtlara damga vergisi istisnası uygulanması söz konusu olmuştur. Bu durum, tam mükellef firmalar tarafından üstlenilen söz konusu ihalelerde, yerli ve yabancı firmalar arasında rekabet oluşturmak suretiyle hem kamunun yatırım maliyetinin düşürülmesi hem de ülkeden döviz çıkışının engellenmesi amacının dışına çıkılmasına ve vergi kaybına neden olmaya başlamıştır.
Damga Vergisi Kanununun ek-2 nci maddesinde yapılan düzenleme ile, halihazırda cari yıl yatırım programları Cumhurbaşkanı Kararlan ile yürürlüğe konulduğundan, Kanunun ek 2 nci maddesinin (2) numaralı fıkrasının (a) bendinde (mülga) Kalkınma Bakanlığına yapılan atıfta değişiklik yapılmış, ayrıca anılan bentte sayılan yatırımlara yönelik istisna uygulamasının yabancı para ile finanse edilen yatırımlar yönünden uygulanacağı hüküm altına alınmıştır.
Düzenleme, kanununun yayımı tarihi olan 28/12/2023 tarihinden sonra çıkılan ihalelere uygulanmak üzere yayımı tarihinde yürürlüğe girmiştir.
2) İptal edilen kamu ihalelerine ilişkin sözleşmelerin damga vergilerinin iadesine imkan tanınmıştır.
28/2/2023 tarihli ve 32118 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Anayasa Mahkemesinin 13/12/2022 tarihli ve E:2022/125; K:2022/162 sayılı Karan ile, 488 sayılı Damga Vergisi Kanununa ekli (1) sayılı tablonun "II. Kararlar ve mazbatalar" başlıklı bölümünün 2 nci fıkrasının parantez içi hükmünde yer alan "Sözleşmenin düzenlenmiş̧ olması durumunda sözleşmeye ilişkin damga vergisi ret ve iade edilmez." cümlesi, ihalenin iptal edilmesi durumunda ihale kararının hükmünden yararlanılmayan kısmına isabet eden damga vergisinin ret ve iade edilmesine imkân tanınmışken, ihalenin iptaline istinaden ihale üzerine bırakılan isteklinin değişmesi nedeniyle sözleşmenin uygulanma kabiliyetinin kalmadığı durumlarda sözleşmenin hükmünden yararlanılmayan kısmına isabet eden damga vergisinin ret ve iade edilmesine imkân tanınmamasının çelişkili bir uygulamaya sebebiyet verdiği, bu şekilde ihale sonucu imzalanan sözleşmenin uygulanamaz duruma gelmesi halinde, sözleşmenin hükmünden faydalanılmayan dönemlere yönelik damga vergisinin ret ve iade edilmemesinin kişilere aşırı külfet yüklediği ve kuralın orantılı olmadığı gerekçeleriyle iptal edilmiştir.
İhale kararına ait damga vergisi yönünden Kanunla sağlanan belirlilik ve hukuki öngörülebilirlik, iptal kararı sonrası sözleşmeler yönüyle sağlanamadığından, oluşan hukuki boşluk yeni ihtilafları ve uygulama farklılıklarım beraberinde getirmekteydi.
Bu kapsamda Damga Vergisi Kanununa ekli (1) sayılı tablonun "II. Kararlar ve mazbatalar" başlıklı bölümünde yapılan düzenleme ile, ihale kararlarında olduğu gibi, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu kapsamındaki kurum ve kuruluşlara şikâyet veya Kamu İhale Kurumuna itirazken şikâyet ya da yargı kararı üzerine ihalenin iptal edilmesi halinde, iptal edilen ihaleye ilişkin olarak ihale makamı ile düzenlenen sözleşmenin de hükmünden yararlanılmayan kısmının iadesine imkan sağlanmıştır.
Madde gerekçesinde, ihalenin iptali olmaksızın sadece ihale üzerine bırakılan isteklinin değişmesi durumunda mevcut ihale kararı ve sözleşmenin damga vergilerinin iade edilmeyeceği belirtilmiştir.
G) Gider Vergileri Kanununda Yapılan Değişiklikler
1) Kredinin kullanıldığı tarih itibariyle konutu olanların kullanacakları konut kredilerinde BSMV istisnası kaldırılmıştır.
6802 sayılı Gider Vergileri Kanununun 29 uncu maddesinin (i), (r) ve (y) bentleriyle, kooperatifler aracılığıyla Toplu Konut İdaresi Başkanlığı ve bankalar tarafından açılan konut kredileri ile 6362 sayılı Sermaye Piyasası Kanununun 57 nci (mülga 2499 sayılı Sermaye Piyasası Kanununun 38/A) maddesinde tanımlanan konut finansmanı kapsamında kullandırılan krediler ve yapılan sigorta işlemleri dolayısıyla lehe alınan paralar banka ve sigorta muameleleri vergisinden istisna tutulmuştu.
Bahsi geçen bentlerde değişiklik yapılarak istisna uygulamasına sınırlama getirilmiş olup, kredinin kullanıldığı tarih itibarıyla üzerine kayıtlı konuta sahip olanların doğrudan veya kooperatifler aracılığıyla kullandıkları konut kredileri dolayısıyla lehe alınan paralar BSMV istisnası kapsamı dışına çıkarılmıştır. Bunun yanı sıra, söz konusu kredi işlemlerine ilişkin yapılan sigortalar dolayısıyla lehe alınan paralar da istisna kapsamı dışına çıkarılmıştır.
Bu düzenleme yayımı tarihinde yürürlüğe girmiştir.
H) Amme Alacaklarını Tahsil Usulü Hakkında Kanunda Yapılan Değişiklikler
1) Haciz zaptının elektronik ortamda düzenlemesine imkan tanınmıştır.
6183 sayılı Kanunun 78 inci maddesinde değişiklik yapılarak haciz zaptının elektronik ortamda düzenlenmesine imkân sağlanmıştır. Ayrıca, haciz zaptının elektronik ortamda düzenlenmesine ilişkin usul ve esasları belirleme konusunda Hazine ve Maliye Bakanlığına yetki verilmiştir.